13 شهریور گرامیداشت روز حکیم ابوریحان بیرونی

«ادوارد ساخائو » درباره زباندانی و لغتشناسی او میگويد: «تأليفات ابوريحان به دو زبان است، عربی و پارسی و از مطالعه كتب او معلوم میشود كه ابوريحان زبان سانسكريت و زبان عربی و سريانی را میدانسته است.»
«ادوارد براون» از قول «ساخائو » میافزايد: «اگر در دوران ما كسی بخواهد با استفاده از ادبيات و علوم جديد زبان سانسكريت و فرهنگ هنر را مورد مطالعه قرار دهد بايد سالها بكوشد تا بتواند چون ابوريحان بيرونی با دقت و تعمق كامل به ماهيت تمدن باستانی هند پی ببرد و حق مطلب را ادا كند.»
«عبدالحميد دجيلی» درباره «بيرونی» چنين میگويد: «اگرچه ابوريحان معمولا آثار خود را به عربی و سانسكريت مینوشت؛ اما از لحاظ فارسی دارای تسلط كامل بود تا آنجا كه كتاب «التفهيم» وی كه به دو زبان پارسی و تازی نوشته شده است هماكنون به عنوان يك مرجع لغت فارسی مورد توجه دانشمندان و ادبای فارسی است و میافزايد هنگامی كه ايشان از بابت تسلط ابوريحان بر فلسفه، تاريخ، طب، و هندسه آگاه میشود و از آن سخن میگويد نمیتواند بپذيرد كه وی اديبی ممتاز نيز بشمار میآمده است.»
صاحب «اعيانالشيعه» در مورد او میگويد: «محاسبات بيرونی در علوم رياضی آنچنان دقيق بود كه با اندازهگيریهای زمان ما هيچگونه اختلافی نشان نمیدهد و عنوان میكند كه برتری بيرونی بر ديگران آن است كه نوشتههای خود را با خطوط و اشكال همراه میكرده است تا خواننده كتاب، افكار او را نه تنها از طريق نظری بلكه از راه عملی آن بخوبی دريابد و فراگيرد.»
فقيه «ابوالحسن علی» میگويد: «آنگاه كه نفس در سينه او به شماره افتاده بود بر بالين وی حاضر آمدم. در آن حال پرسيد: "حساب جدات فاسده را كه وقتی مرا گفتی، بازگوی كه چگونه بود؟ "گفتم "اكنون چه جای اين سوال است؟" گفت : "ای مرد كدام يك از اين دو بهتر؟ اين مساله را بدانم و بميرم يا نادانسته و جاهل در گذرم؟ "و من آن مسأله بازگفتم فرا گرفت و از نزد وی بازگشتم و هنوز قسمتی از راه را نپيموده بودم كه شيون از خانه او برخاست.»
شادروان «علیاكبر دهخدا» درباره «ابوريحان بيرونی» و آثار او میگويد: «در هزار سال پيش برد و تسطيح از تسطيحات چهارگانه كره متفطن گشتن، نوع چاه آرتزين كشف كردن، به استخراج جيب درجه واحد سينوس يك درجه توفيق يافتن و بالاتر از همه بنای علوم طبيعی بر رياضی علمی و فنی متوسل به استقرا شدن و صدها سال مقدم بر «كپرنيك» و «گاليله» در عقيده متحرك بودن زمين اصرار ورزيدن، برای معرفت اجمالی در اين داهی كبير كافی است.»
ويل دورانت» از او به عنوان، فيلسوف، مورخ جهانگرد، جغرافيدان، لغتشناس، رياضیدان، منجم، شاعر و عالم طبيعيات ياد میكند، با اين تأكيد كه: «بيرونی در همه اين رشتهها تأليفات معتبر و تحقيقات مهم ابتكاری داشت.» وی در جايی ديگر درباره «بيرونی» مینويسد: «در چشم مسلمانان يك «لايت نيترز» بود.» و اضافه میكند: «شايد برای شرق همان موقعيتی را داشت كه «لئوناردو داوينچی» برای فرنگيان.»
مورخان اغلب از «ابوريحان» با نوعی تحسين آميخته به شيفتگی ياد كردهاند. مستشرق نامی «ساخوئو» با مروری در آثار نابغه ايرانی دامنه شيدائی را تا آنجا میكشاند كه میگويد: «بيرونی بزرگترين دانشمندی است كه تاريخنشان داده است.»
«ب. سمث»، « ابوريحان بيرونی» را درخشانترين چهره علمی و رياضی زمانهاش میشناسد و مینويسد: «اروپائيان بسياری از معلومات كمياب خود را درباره «هند» مديون «ابوريحان» و آثار ارزنده اوست.»
«جرج سارتن» كه بشدت تحتتأثير «بيرونی» است در كتاب «مقدمهای بر تاريخ علم» فاخرترين صفتهای دستوری را در معرفی او بكار میبرد.
«بروكلمان» مستشرق معروف در مورد «بيرونی» میگويد: «"بيرونی" از لحاظ علمی در چارچوبه تمدن و فرهنگی كه درآن میزيست از ديگر علما برتر و دايره اطلاعاتش وسيعتر بود.»

برگزاری کارگاه کاردستی در کتابخانه مرحوم صفر علی نقی زاده...